Kto w Tobie pracuje? Analiza Transakcyjna a relacje w biznesie

To, jak dobrze znasz siebie wpływa na to, w jaki sposób pracujesz i jak komunikujesz się z ludźmi w swoim środowisku pracy. Mogłoby się wydawać, że relacje zawodowe mieszczą się w pewnych określonych ramach, tymczasem jest to prawdziwy mikrokosmos emocjonalny, w którym zachodzi całe mnóstwo procesów „pod spodem”. To właśnie to czego nie widać na pierwszy rzut oka, najbardziej wpływa na atmosferę, podejmowane działania i decyzje.

Bez względu na to czy jesteś stażystą, doświadczonym pracownikiem czy osobą zarządzającą zespołem, świadomość tego, co dzieje się w Tobie i wokół Ciebie to bezcenny zasób, które pomoże odnaleźć się w różnych zawodowych sytuacjach. „Kto” pracuje w Tobie, a „kto” w innych i jak ci „pracownicy” dogadują się między sobą? Na te i wiele innych pytań pomaga odpowiedzieć Analiza Transakcyjna, koncepcja psychologiczna stworzona przez Erica Berna, wykorzystywana w psychoterapii, ale także w biznesie.

Twarde dane to za mało, by zarządzać zespołem

Współczesny świat zapewnia nam łatwy dostęp do wiedzy. Wystarczy zapytać AI czy wpisać zapytanie w wyszukiwarkę Google i w kilka sekund mamy gotowe odpowiedzi. Pozostaje kwestia weryfikacji ich poprawności, ale i ten proces staje się coraz mniej skomplikowany. Twarde dane to istotne wsparcie w codziennych działaniach biznesowych, ale to nie one stanowią o sukcesie.

Dlaczego empatia i relacje to „kompetencje przyszłości” w biznesie?

Według badania prowadzonego w ramach Google Project Oxygen (2018) najważniejsze cechy skutecznego menedżera skupiają się wokół umiejętności interpersonalnych, takich jak słuchanie, empatia czy dbałość o bezpieczne, akceptujące środowisko, w którym pracownicy czują się widziani i doceniani. Prestiżowy cykliczny raport (Future of Jobs Report 2023) prezentowany przez Forum Ekonomiczne uznał te cechy za „odporne na automatyzację”. W świecie, w którym wiedza merytoryczna jest dostępna „od ręki”, umiejętności komunikacyjne zyskują tym większe znaczenie.

Psychologiczne mechanizmy w biurze: Analiza Transakcyjna Erica Berne’a

Analiza Transakcyjna jest podejściem wyjaśniającym zachowania ludzi. Nasze działania wynikają z trzech stanów ego/stanów Ja. Są to: Dziecko, Rodzic i Dorosły, czyli psychiczne części, które kształtują się w nas od najwcześniejszych lat życia. Każdy z nich jest potrzebny, ale jak we wszystkim w życiu, chodzi o równowagę.

Nierzadko zdarza się, że jeden albo nawet kilka stanów pozostaje w nadmiarze albo w uśpieniu. To zwykle w tych momentach człowiek przeżywa trudności w relacji ze sobą, co z kolei przekłada się na kontakty z innymi ludźmi.

Stan ego Rodzic, Dorosły i Dziecko – rozpoznaj je w swojej pracy

Stan ego Dziecko: Kreatywność kontra lęk przed błędem

Przyjrzyjmy się stanowi ego, jakim jest Dziecko na przykładzie z zawodowego podwórka. Jest poniedziałkowy poranek i w Twojej firmie trwa właśnie burza mózgów. Są osoby, które nie biorą w niej aktywnego udziału, bo wychodzą z założenia, że inni na pewno mają lepsze pomysły albo milczą, bo boją się oceny. Dlaczego tak jest? Najprawdopodobniej ich stan Dziecka Podporządkowanego, a dokładnie Dziecko Uległe, bierze górę. Jednocześnie w grupie tych osób jest ktoś, kto scrolluje właśnie IG i myśli, że poniedziałkowe burze mózgów to kompletna strata czasu. Ten ktoś również jest w pozycji podporządkowanej, a dokładnie w Dziecku Zbuntowanym. Wbrew pozorom, bunt jest formą podporządkowania.

Tymczasem, z drugiego końca sali odzywa się ktoś, kto rzuca oryginalny, choć może nieco ryzykowny pomysł. Jedni podążają za tą energią, inni „komentują” uniesieniem brwi. Reakcje mogą być różne. W każdym razie, ów śmiałek wykonał właśnie działanie z poziomu Dziecka Wolnego, czyli ze swojej kreatywnej, żywotnej części.

Każda z wymienionych części Dziecka może być użyta zarówno w pozytywny, jak i negatywny sposób, zależnie od sytuacji. Przykładowo, bycie w Dziecku Podporządkowanym raczej nie sprzyja kreatywnej pracy, ale w nowej sytuacji zawodowej, gdy dopiero rozpoznajemy co jest czym, może się okazać bardzo pomocne.

Stan ego Rodzic: Od wspierającego lidera do nadmiernej kontroli

Rodzic to część w nas, która może być normatywna/krytyczna albo opiekuńcza. Manager, który oznajmia swojemu zespołowi, że ustalony deadline jest nie tyle sztuczną zasadą co wyrazem szacunku dla czasu innych osób jest w swoim Rodzicu Normatywnym, pozytywnie użytym. Jest w nim również pracownik, który na literówkę dostrzeżoną w dokumencie, czy to własną czy czyjąś, reaguje krytyką i wzburzeniem, przy czym jest to negatywne użycie tego stanu ego.

Kiedy prosisz koleżankę o pomoc przy projekcie, z którym masz duże trudności, a ta proponuje Ci wspólne zastanowienie się, jakie są możliwe rozwiązania, to robi to z poziomu Rodzica Opiekuńczego pozytywnie zastosowanego. Jeśli jednak oznajmia Ci, że weźmie to na siebie, a Ciebie wysyła na herbatę to nadal jest w Rodzicu Opiekuńczym, ale jest to negatywne użycie tego stanu, ponieważ pomoc/opieka, zwłaszcza w kontekście zawodowym, nie polega na wyręczaniu czy braniu za kogoś odpowiedzialności. Taki gest może być miły, ale na dłuższą metę generuje napięcie po każdej ze stron. Pierwsza uczy się bezradności, a druga zmierza do wypalenia.

Stan ego Dorosły – Obiektywny analityk

I wreszcie stan ego, jakim jest Dorosły. To ta część nas, która jest neutralna, działa z poziomu „tu i teraz”, nie kieruje się emocjami Dziecka, ani przekonaniami Rodzica. Bierze je pod uwagę, ale równocześnie nie ulega im. Zamiast tego analizuje, ocenia ryzyko i wyciąga wnioski na podstawie faktów. Dorosły jest więc niezbędny w biznesie. Brzmi dobrze, prawda? Na tyle dobrze, że można mieć pokusę, by rozwijać w sobie tylko tę część. To też pułapka, bo Dorosły bez towarzystwa Dziecka i Rodzica, będzie nieco sztucznym i nudnym tworem.

Sztuka polega na tym, by mieć dostęp do wszystkich stanów ego, integrując je w sposób elastyczny i dostosowany do sytuacji. 

Kiedy doświadczasz konfliktu lub masz do podjęcia wiążącą decyzję ważne jest, aby Twój Dorosły był na posterunku, ponieważ w przeciwieństwie do Dziecka on nie działa z poziomu lęku, ani nie kieruje się tym „jak powinno być” według Rodzica. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno uczucia Dziecka, jak i przekonania Rodzica nadal są ważne w całym tym procesie.

Egogram – jak sprawdzić, który stan ego dominuje w Twojej pracy

A Ty, jaki stan ego uruchamiasz najczęściej w swojej zawodowej codzienności i co obserwujesz u swoich współpracowników? Jeśli chcesz lepiej poznać swoje „wewnętrzne głosy”, dobrym narzędziem jest osobisty egogram, który możesz stworzyć wspólnie ze specjalistą, w ramach konsultacji psychologicznej.  

W Centrum Terapii Psyche w Warszawie pomagamy osobom, które czują, że praca zaczyna odbierać im radość z życia. Jeśli zmagasz się z przewlekłym stresem, poczuciem przeciążenia lub obawiasz się wypalenia zawodowego – jesteśmy tu, by Cię wesprzeć. Oferujemy bezpieczną przestrzeń, w której bez oceniania przyjrzymy się mechanizmom prowadzącym do Twojego zmęczenia. Nie musisz wiedzieć, jakiej terapii potrzebujesz – to my dobierzemy podejście tak, abyś jak najszybciej odzyskał spokój i kontrolę nad swoją codziennością.

Pierwsza konsultacja to moment, w którym przestajesz być ze swoim problemem sam. Umów się na wizytę w naszych gabinetach na Woli, w Śródmieściu lub online.